Dhiphinni sammuu keenyaa fi qaama keenya irratti rakkoo akkamii uuma…?

Finfinnee, Hagayya 04, 2009 (FBC) Dhiphinni bu’aa ba’ii jireenyaa keessatti kana nama mudatu yoo ta’u, baay’een keenyas yeroo gara-garaatti dhiphannee akka beeknu beekamaadha.

Dhiphinni sababoota hedduu kan qabu yoo ta’u, naannoo jiraannuu, qaama keenyaa, waanta dubbannuu fi addunyaa irra jiraannuu ilaalcha qabnu waliin wal-qabatee uumamuu danda’a.

Waantonni qormaata ta’an wayita nu mudatanitti dhiphinni waanta uumamaa yoo ta’u, ta’us humna sammuu keenyaan dhiphinicha dandeenyee itti deebii kenninu uumamaan nuuf kennameera.

Dhiibbaa keessa seennee dhiphinni wayita nutti dhaga’amu sirni narvii keenyaa qaami keenya hoormoonii dhiphinaa kan ta’an “adrenaayil, Noraadireelaayin fi Koortisool” akka gadhiisu ajaja isaa dabarsa.

Kunis ilaanchi akka jijjiiramu gochuun miidhaa sababa dhiphinaan nu mudachuu danda’u ofirraa qolachuu kan dandeessisu yoo ta’u, ‘deebii dhiphinaa’ jedhamee waamama.

Kutaan qaama keenyaa dhiphinaaf deebii kennu yeroo mara si’ataa yoo ta’e dhiphinni hojii hojjannuuf xiyyeeffannoo akka kenninuu fi kaka’umsaan akka hojjannu waan godhuuf faayidaa akka qabu himama.

Dhiphinni irra deddeebi’uun kan nurratti qaqqabu fi miirri isaa sa’aatii dheeraaf kan nurra ture yoo ta’e, yookiin miira badaa kana qaami keenya too’achuu yoo dadhabe yeroo kana rakkoon akka uumamu himama.

Sirni narvii keenya miira dhiphinaa nurra qaqqabe too’achuuf deebii wayita kennutti qaami keenya baay’ee nudafqisiisuu danda’a.

Rakkoo fayyaa dhiphinni fiduu danda’u:

    Qaama afuura baafannaa irratti miidhaa geggeessisa
    Humna dhibee ofirraa ittisuu qaamaa dadhabsiisa
    Fayyaa onnee irratti rakkoo uuma
    Dhibee garaachaa uumuu danda’a
    Sirna wal-hormaataa irratti rakkoo uuma
    Hirriba nama dhorka
    Waantotatti xiyyeeffannoo akka hin-kennine nama jeeqa
    Humna barachuu fi yaadachuu irratti rakkoo uuma

Madda: www.businessinsider.com