Haala jireenyaa fayya dhabeessa ta'e

Finfinnee, Amajjii 4,2010(FBC)- Haalli jireenyaa fayya dhabeessa ta’e fayyaa keenya nu saamuun isaa hin oolu.

Ragaaleen qorannoo akka muul’isanitti, rakkoolee fayyaa jireenya namaa gaaga'an keessaa dhiibbaan dhiigaa, dhukkubni onnee, dhukkubni sukkaaraa, rakkoon baay'achuu koolestiroolii, kaansarii fi kkf kan baay'atan namoota baadiyaa jiraatan caalaa kanneen magaalaa jiraatan irratti akka ta'eedha.

Kanaaf ammoo akka sababaatti kan ka'aame garaagarummaa haala jireenyaa "unhealthy lifestyle" akka ta'eedha.

Kana jechuun akkuma magaalonni babal'atan, indaastiroonni garagaraas ijaaramanii fi walitti hidhanni hawaasummaa walxaxaa fi babal'achaa adeemu, haalli rakkoo fayyaaf saaxilamuu dabalaa dhufeera.

Saaxilama;

1/Qilleensa faalamaa;

Naannoo mana jireenyaattis haa ta'u iddoo hojiitti qilleensa aara warshaadhaa ba’uun faallameef saaxilamuu.

2/Haala soorataa;

Bu'aa biqilootaa; kuduraa fi muduraa caalaa;foon, nyaata mimmi'aawaa,dhugaatii lallaafaa, nyaata golgamee gurguramu baay'isuu, zayita nyaata fayyaaf hin tolle fayyadamu fa'a.

Kanaanis walqabatee garmalee furdachuu.

3/Sochii qaama gochuu dhabuu;

Yeroo dheeradhaaf iddoo hojii keessa taa'uu. Sa'atii dheeraa ta'aanii TV daawwachuu, lukaan sochii gochuu dhiisuu.

Karaa gabaabdudhaafis konkoolaataa koruu.

Darbii gamoo tokkoyuu ol ba’uuf liiftiitti fayyadamuu.

4/Tamboo xuuxuu fi alkoolii baay'isuu;

5/Hariiroon hawaasaa laafuu;

Haala jireenya magaalaa walxaxaa ta'e irraa kan ka'e aadaan wal-gargaarsaa dhabamuu fi namootni kophummaa filachuu irraa kan ka'e, dhiphina sammuuf saaxilamu.

Kun ammoo karaa tokkoonis haa ta'u karaa biraan waliigala fayyaa miidha.

6/Nyaata keessatti ashaboo baay'isuu;

Kun magaalaas;baadiyaattis kan muula'atudha.

Gorsa yaalaa kan nuuf laate Dooktar Yonaadha.(Irra deebiin kan maxxanfame)